Intraveneuze therapie betekent dat een geneesmiddel of vocht rechtstreeks in een ader loopt, via een infuus of een spuit. Dat hoeft niet altijd in het ziekenhuis te gebeuren. Als je arts beslist dat het veilig thuis kan, komt een thuisverpleegkundige bij je langs om de behandeling te geven en je katheter te verzorgen.
Wat kan thuis?
Thuis gaat het vaak om:
- antibiotica via de ader, bijvoorbeeld om een kuur verder te zetten die in het ziekenhuis gestart is;
- vocht via een infuus, als je te weinig kan drinken;
- pijnmedicatie via een pompje, bijvoorbeeld in de palliatieve zorg;
- andere geneesmiddelen die enkel via de ader werken;
- de zorg rond een behandeling voor kanker, zoals het afkoppelen van een pompje. Meer daarover lees je bij zorg bij chemotherapie.
Niet elke behandeling kan thuis. Je arts beslist dat, op basis van je gezondheid en het geneesmiddel. Het moet veilig kunnen, en er moeten duidelijke afspraken zijn met het ziekenhuis of je huisarts.
Thuishospitalisatie
Sinds juli 2023 bestaat in België thuishospitalisatie. Voor bepaalde antibioticabehandelingen via de ader en bepaalde kankerbehandelingen kan het ziekenhuis beslissen dat je de behandeling thuis verder krijgt. De arts-specialist van het ziekenhuis neemt die beslissing. Ziekenhuis en thuisverpleging maken samen een zorgplan. De ziekenhuisapotheker zorgt voor de geneesmiddelen, en het ziekenhuis regelt het ophalen van het medisch afval. Vraag je arts in het ziekenhuis of dit voor jou mogelijk is.
Langs welke weg komt het geneesmiddel binnen?
Het geneesmiddel loopt via een katheter, een dun slangetje in een ader. Er zijn verschillende soorten:
- Een gewoon infuus is een kort kathetertje in een ader van je arm of hand. Het wordt gebruikt voor korte behandelingen en geregeld vervangen.
- Een midline is een langere katheter in je bovenarm. Die kan enkele weken blijven zitten.
- Een PICC-lijn is een dunne, lange katheter die via een ader in je bovenarm tot vlak bij het hart loopt. Een stukje zit buiten de huid, onder een verband. Hij kan weken tot maanden blijven.
- Een poortkatheter (ook port-a-cath genoemd) is een klein reservoir onder de huid, meestal onder je sleutelbeen, met een katheter naar een grote ader. Je ziet er enkel een kleine bult van. Hij kan lang blijven zitten.
Een PICC-lijn en een poortkatheter worden in het ziekenhuis geplaatst. Thuis gebruiken en verzorgen we ze.
Een poortkatheter aanprikken en spoelen
Om een poortkatheter te gebruiken, prikt de verpleegkundige met een speciale naald door de huid in het reservoir. Eerst worden de handen en de huid ontsmet. Daarna controleert de verpleegkundige of de katheter goed doorloopt. Na de behandeling wordt hij gespoeld met een zoutoplossing, zodat er niets in achterblijft. De naald gaat eruit, of blijft onder een verband zitten als de behandeling de volgende dagen doorgaat.
De prik voelt meestal aan als een gewone prik. Vind je die vervelend, vraag dan aan je arts of een verdovende crème mogelijk is.
Wordt de poortkatheter een tijd niet gebruikt, dan vragen sommige ziekenhuizen om hem geregeld te spoelen. Andere ziekenhuizen vinden dat niet nodig. We volgen het schema van jouw ziekenhuis.
Een PICC-lijn verzorgen
Bij een PICC-lijn vervangt de verpleegkundige het verband en de fixatie volgens het schema van het ziekenhuis, en sneller als het verband nat, vuil of los is. Ook het dopje aan het uiteinde wordt geregeld vervangen, en de lijn wordt gespoeld.
Met een PICC-lijn til je best niets zwaars met die arm en zwem je niet. Douchen kan, als je het verband goed afschermt. Laat aan die arm geen bloeddruk meten.
Zo verloopt een bezoek
De verpleegkundige komt op de afgesproken tijdstippen. Bij antibiotica zijn dat vaak vaste uren, omdat het geneesmiddel zo het best werkt. Dat kan ook in het weekend.
Bij elk bezoek wordt je identiteitskaart (e-ID) ingelezen, dat is wettelijk verplicht. De verpleegkundige vergelijkt het geneesmiddel met het voorschrift: naam, dosis en tijdstip. Daarna bekijkt ze de plek waar de katheter zit: is er roodheid, zwelling, pijn of lekkage? Dan sluit ze het infuus aan of geeft ze het geneesmiddel. Duurt een infuus lang, dan loopt het soms via een draagbaar pompje dat later wordt afgekoppeld. Tot slot wordt de katheter gespoeld, verzorgd en alles genoteerd. Naalden gaan in een aparte naaldcontainer.
Wat leg je thuis klaar?
Een propere, lege tafel met goed licht. Je geneesmiddelen zoals ze geleverd werden, in de koelkast als dat op de verpakking staat. Het materiaal dat je meekreeg, en de naaldcontainer. Je identiteitskaart. Huisdieren zet je tijdens de zorg best even in een andere kamer.
Veiligheid: wat meld je meteen?
Een infuus thuis is veilig als het goed voorbereid is en iedereen weet wat te doen als er iets misloopt. Neem meteen contact op met je huisarts of het ziekenhuis als:
- je koorts krijgt of koude rillingen, zeker kort na het spoelen of aanprikken;
- de plek rond de katheter rood, warm, pijnlijk of gezwollen is, of er vocht uit komt;
- je arm, hals of gezicht aan de kant van de katheter opzwelt of pijn doet;
- het verband loskomt of de PICC-lijn verder naar buiten schuift (duw hem nooit terug);
- je tijdens of na een infuus huiduitslag of jeuk krijgt.
Word je benauwd of zwellen je lippen of tong op, bel dan 112. Verander nooit zelf iets aan de pomp of de dosis.
Het voorschrift en de betaling
Voor intraveneuze therapie schrijft je arts het geneesmiddel voor. Op dat voorschrift staan het geneesmiddel, de dosis, hoe vaak, hoe lang en via welke weg. Meestal krijg je het voorschrift van de specialist bij je ontslag uit het ziekenhuis. De geneesmiddelen komen via de apotheek of het ziekenhuis.
JJCare regelt de betaling van de verpleegkundige zorg rechtstreeks met je ziekenfonds en vraagt geen remgeld. Meer uitleg vind je op de pagina wat kost thuisverpleging.
Veelgestelde vragen
Mag een thuisverpleegkundige een infuus plaatsen?
Ja. Een verpleegkundige mag op voorschrift van een arts een infuus plaatsen in een ader van de arm of hand en geneesmiddelen via de ader geven. Een PICC-lijn of poortkatheter wordt wel in het ziekenhuis geplaatst.
Hoe lang mag een poortkatheter blijven zitten?
Zo lang als je hem nodig hebt, soms jaren. Je arts beslist wanneer hij weg mag. Dat gebeurt met een kleine ingreep onder plaatselijke verdoving.
Wat zijn de nadelen van een poortkatheter?
Er is een kleine kans op een infectie of een verstopping, en soms ontstaat er een bloedklonter in de ader. Daarom wordt hij zorgvuldig gebruikt en gespoeld. Na het plaatsen blijft er een klein litteken en een lichte bult onder de huid.
Mag je douchen met een poortkatheter?
Als er geen naald in zit, kan je gewoon douchen en baden. Zit er een naald in, dan hou je het verband droog. Vraag bij twijfel raad aan de verpleegkundige.
Is een infuus thuis even veilig als in het ziekenhuis?
Voor wie stabiel is en een goed voorbereide behandeling krijgt, kan een infuus thuis veilig gegeven worden. Is je toestand onzeker of is de behandeling ingewikkeld, dan kiest je arts voor het ziekenhuis.
Zorg aanvragen
JJCare werkt het hele jaar door, 7 dagen op 7, in Diksmuide, Kortemark, Staden, Houthulst, Hooglede, Koekelare en Roeselare. Heb je vragen of wil je zorg aanvragen? Je kan ons bellen op +32 51 79 27 51 of het formulier invullen.
